(1965) MALARSKI ŻYWOT JÓZEFA CHEŁMOŃSKIEGO - MACIEJ MASŁOWSKI

MACIEJ MASŁOWSKI

MALARSKI ŻYWOT JÓZEFA CHEŁMOŃSKIEGO

"Biografia Józefa Chełmońskiego, zbudowana głownie na autentycznych świadectwach z epoki - listach, relacjach pamiętnikarskich, współczesnej malarzowi publicystyki. Powstała żywa i barwna opowieść, pełna dynamiki, odsłaniająca często nieznane szczegóły z życia i drogi twórczej artysty."

PAŃSTWOWY INSTYTUT WYDAWNICZY

(1965)

"Józef Marian Chełmoński (ur. 7 listopada 1849 w Boczkach[a], zm. 6 kwietnia 1914 w Kuklówce Zarzecznej) – polski malarz, reprezentant realizmu. Jeden z najwybitniejszych twórców malarstwa realistycznego w Polsce."

"Chełmoński namalował około 400 obrazów, około 100 obrazów zostało sprzedane do Stanów Zjednoczonych, co najmniej 108 dzieł artysty było zaginionych w 2014 roku. W historii malarstwa polskiego zaliczano Chełmońskiego do „grupy malarzy monachijsko-warszawskich doby późnego pozytywizmu”. Jak to określił historyk sztuki prof. Tadeusz Dobrowolski – „Jego działalność artystyczna przypadła w połowie przynajmniej na okres późnego pozytywizmu, a uległa pewnemu przekształceniu w okresie neoromantyzmu i Młodej Polski. Z punktu widzenia życiowej wędrówki artysty, z którą szły w parze także przemiany w dziedzinie twórczości, można jego rozwój artystyczny podzielić na trzy fazy: fazę warszawsko-monachijską (1867–1875), paryską (1875–1887) i okres spędzony na Mazowszu (do 1914)”. W początkowym okresie swej twórczości, przed wyjazdem do Monachium, artysta malował wiejskie sceny rodzajowe, zarówno wielopostaciowe, jak i kameralne, ukazujące konie i pejzaże ze sztafażem; namalował też zaledwie jeden pejzaż pozbawiony sztafażu. Do wszystkich tych motywów swej twórczości malarz będzie powracał w ciągu całego swego życia, nie wprowadzając już nowej tematyki. Do dzieł powstałych w tamtym okresie należą m.in. Wieczór, W południe, Żurawie[36].

Chełmoński – choć zaliczany do malarzy realistów – kierował się w znacznej mierze inspiracjami literackimi polskiego romantyzmu – zwłaszcza zaś czerpanymi z twórczości Mickiewicza. Wśród motywów literackich Mickiewicz zajmował u niego szczególne miejsce. Dowodem jest nie tylko jego malarstwo, ale również zachowana korespondencja i kolekcjonowane pamiątki. „W Kuklówce na honorowym miejscu, wśród obrazów i studiów, wisiał autograf poety [...] Wyszperałem – pisał Maciej Masłowski (1973), że dostał go w Paryżu od malarza Kwiatkowskiego...”."

"Malarski żywot Józefa Chełmońskiego – książka Macieja Masłowskiego charakteryzująca życie i twórczość Józefa Chełmońskiego. Jedna z istotnych pozycji literatury dotyczącej jego biografii i spuścizny artystycznej. Twórczość tego artysty jest w historii sztuki traktowana jako pionierska w zwalczaniu dominującej w malarstwie polskim XIX wieku pozycji pompierów rynkowych na rynku sztuki i w promowaniu rodzącego się malarstwa realistycznego.

Pierwsze wydanie książki w nakładzie 20 tys. + 290 egz., ukazało się w roku 1965 w Państwowym Instytucie Wydawniczym. Liczyło 28,6 arkuszy wydawniczych, 21,5 arkuszy drukarskich i 344 stron druku. Drugie wydanie w nakładzie 20 tys. + 290 egz., ukazało się w roku 1972 w tym samym wydawnictwie (Państwowym Instytucie Wydawniczym) w 1972 roku i liczyło 28,6 ark.wyd, 23,75 ark.druk. i 380 stron druku. Trzecie wydanie – jubileuszowe, ukazało się w setną rocznicę śmierci malarza w roku 2014, w Wydawnictwie Bellona oznaczone symbolem ISBN 978-83-11-13153-8."

"Tytuł sygnalizuje, że opracowanie – w układzie chronologicznym – zawiera zarys jego życiorysu jako twórcy – malarza.

Motywy i cel książki wyjaśnił Masłowski w słowie „Od autora”. Napisał tam: „Trzeba było świeżym okiem przyjrzeć się obrazom Chełmońskiego i naprzód rozwiązać problem główny, sprawę właściwych kryteriów, a w konsekwencji kwestię właściwej klasyfikacji i oceny. [...] Doszedłem do pewnych generalnych konkluzji, a mianowicie, że jest błędem całą nowoczesną sztukę polską mierzyć jedną miarą, bezwzględną, absolutną miarą malarstwa francuskiego, i że właśnie wobec twórczości Chełmońskiego nie wolno stosować międzynarodowego metra.”

Do powyższej kwestii autor wrócił w zakończeniu książki nawiązując do stanowiska Antoniego Sygietyńskiego, który powiązał twórczość Chełmońskiego i Dygasińskiego, jako „dwu genialnych barbarzyńców, którzy z dorobku cywilizacji artystycznej, europejskiej czy polskiej nic lub prawie nic do formy twórczości swej nie wzięli” [...] (zob. list Sygietyńskiego do Piotra Chmielowskiego z 6 października 1902). Ubolewał w związku z tym nad późniejszą „wstydliwą obawą sądu o Chełmońskim i o kilku jemu podobnych malarzach tamtej epoki, którzy nie >trzymają się< kierunków współczesnej sztuki europejskiej”"

"Autor książki wyjaśnił w „przedmowie”, że książka powstała na podstawie gromadzonych w latach międzywojennych od 1918 do 1939 i powojennych – od 1945 – do 1963[6] – materiałów źródłowych, szczególnie zbiorów muzealnych, archiwalnych i bibliotecznych.

Książka składa się z: „Przedmowy”, „Przedmowy do drugiego wydania”, „Spisu rzeczy”, przypisów (głównie do źródeł), alfabetycznego indeksu osób i spisu ilustracji. Zawiera 3 wielobarwne wkładki – łącznie 65 ilustracji wielobarwnych i 102 ilustracje jednobarwne w tekście wraz z ich źródłami (nazwy instytucji i nazwiska autorów fotografii).

Treść książki w układzie chronologicznym obejmuje trzy obszerne fazy: fazę warszawsko-monachijską (1867–1875), paryską (1875–1887) i okres spędzony na Mazowszu (do 1914)”[8] Były to barwne i różnorodne dzieje od skrajnie nędznej wegetacji w pełnym pogardy otoczeniu krajowej krytyki i publiczności w okresie dominacji rynkowych malarskich pompierów aż do połowy lat 70. XIX wieku – do oszałamiającego sukcesu w latach następnych, a wreszcie do załamania (rynkowego) po podwyżce ceł na import dzieł sztuki z Europy do Stanów Zjednoczonych. W książce scharakteryzowano barwne koleje losu sztuki Chełmońskiego i jej autora. Zilustrowano je obszernymi cytatami ze źródeł współczesnych artyście.

Na książkę składają się rozdziały o następujących tytułach:

Od Autora,

Dzieciństwo i szkoły,

Studia u Gersona i w Warszawskiej Klasie Rysunkowej (1867–1871),

Monachium (1871–1874),

Warszawa (1874–1875),

Paryż (1875–1887),

Powrót do kraju Kuklówka (1887–1914),

Indeks osób,

Wykaz ilustracji."

Przednia karta wyklejkowa opatrzona dedykacją liceum dla wyróżniającego się ucznia...

Stan zachowania: dobry

(patrz zdjęcia)

Oprawa twarda, płócienna, wydawnicza zachowana w dobrym stanie, z przybrudzeniami.

Blok spójny.

Komplet kart.

Karty bez jakichkolwiek istotnych uszkodzeń.

Dedykacja liceum dla ucznia z 14.VI.66 (Przemyśl)

Poza tym brak wpisów i podkreśleń.

Poza pieczątką liceum (dedykacja) egzemplarz bez pieczątek.

CHARAKTERYSTYKA:

          Format: 18,5 cm x 24,0 cm

          Waga woluminu: 912 g

          Zawartość woluminu: str. 343, [1], + 4 tablice (kolor)

          Oprawa: twarda, płócienna, z obwolutą, wydawnicza