(1906) STOSUNKI SŁUŻBOWE-ROBOTNICZE ROLNE W KRÓLESTWIE POLSKIEM / WŁADYSŁAW GRABSKI

WSTĘP

"W roku 1903 delegacya służbowa przy Sekcyi Rolnej, rozpoczynając swe prace, stanęła wobec potrzeby znajomości położenia w jakim znajdują się u nas robotnicy i służba wiejska, by na zasadzie dopiero takiej znajomości módz wyrazić odpowiednie zapatrywania na nastręczające się zagadnienia z zakresu spraw, podpadających pod rozpoznanie tej delegacyi. Sprawa służby i robotników rolnych była wówczas na dobie wobec podniesienia jej na nara. dach Komitetów rolniczych gubernialnych. W 1905 roku tern bardziej okazało się pilnie potrzebnem posiadanie materyałów mogących oświetlić polożenie służby i robotników rolnych, gdyż rozpoczęła się na tle istniejących stosunków robotniczych wiejskich agitacya, która w wielu miejscowościach doprowadziła do strejków rolnych, a prawie w całym kraju sprowadziła polepszenie warunków bytu a również i płacy robotników."

"Poznanie warunków bytu służby i robotników wiejskich jest zadaniem trudnem z racyi komplikacyi tychże warunków, określonych czysto miejscowemi zwyczajami, które ujść mogą łatwo oka, badacza nie obeznanego ze stosunkami wiejskimi. Posiadamy dwie prace statystyczne Warszawskiego Komitetu Statystycznego: jedną za 1890 rok, w IX zeszycie Prac Warszawskiego Komitetu Statystycznego drugą w tomie XX Prac tegoż komitetu za 1900 rok. Dane z ostatniego tomu wzięliśmy pod uwagę już po ukończeniu niniejszego opracowania i w III-ej jego części podajemy na tablicy V -ej porównanie naszych danych z danemi Komitetu. W temże miejscu objaśniamy różnice, jakie przy tern porównaniu się okazały, jakkolwiek w wielu względach porównanIe wykazało zgodność danych."

"Wyliczenia jednak tomu IX Prac Warszawskiego Komitetu Statystycznego absolutnie się do żadnych porównań nie nadają. Komitet Statystyczny różnicę cyfr w tomach IX i XX zebranych tłómaczy znacznem podwyższeniem wynagrodzenia w ciągu lat dziesięciu. Takie tłomaczenie, jak to w III części niniejszej pracy wyjaśniamy, jest zupelnie niezgodne z faktycznym stanem rzeczy. Rażąca różnica danych tomu IX i XX tłómaczy się wielkimi błędami w tomie IX, błędami, które rzucają się w oczy, i stanowią jaskrawy dowód, jak małą wartość można przywiązywać do materyału statystycznego z chwilą, gdy jest on zbierany przez organy nie obeznane z odnośnemi stosunkami. Tak np. podług tomu IX str. 16, kolumna płacy zarobkowej, w gminie Balków pow. łęczyckiego robotnik męski miał otrzymywać zimą 10 kop., a latem u sprzętu siana i żniw 15 kop., jesienią zaś 10 kop., podczas gdy w sąsiedniej gminie Piątek (o parę wierszy dalej umieszczonej, faktycznie zaś sąsiadującej) w tychże porach roku znajdujemy płacę 50 kop., 80 kop. i 50 kop...."